Hoe ergotherapeuten zelfstandige mobiliteit kunnen ondersteunen
Zelfstandige mobiliteit draait zelden alleen om het vinden van de juiste rolstoel. Voor ergotherapeuten is een andere vraag vaak belangrijker:
Wat wil deze persoon kunnen doen, en wat houdt hem of haar tegen om dat zelfstandig te doen?
Die vraag zet het dagelijks leven van de persoon centraal in het onderzoek. En wanneer een gewone rolstoelbesturing niet meer volstaat, kan ze richting geven bij de zoektocht naar een alternatief.
Begin bij de doelen van de persoon
Een mobiliteitsonderzoek begint bij de persoon, niet bij het product.
Waar wil iemand naartoe? Welke activiteiten zijn belangrijk? Waarbij is nu hulp nodig? En wat zou meer zelfstandigheid echt veranderen in het dagelijks leven?
Het antwoord kan zijn: zelfstandig rondrijden thuis, naar school of het werk gaan, winkelen, vrienden ontmoeten of gewoon kunnen bewegen zonder dat iemand anders de rolstoel bestuurt. Die doelen vormen de context voor alles wat volgt.
Bekijk beweging in context
Zijn de doelen duidelijk, dan is de volgende stap begrijpen hoe de persoon omgaat met de rolstoel en de omgeving. Bij een alternatieve rolstoelbesturing betekent dat verder kijken dan alleen kracht. Denk aan:
- de beschikbare bewegingsuitslag
- de constantheid van bewegingen
- onwillekeurige bewegingen
- positionering en houdingsondersteuning
- vermoeidheid en uithoudingsvermogen
- het vermogen om een beweging betrouwbaar te herhalen
- de voorkeur voor hoe iemand met technologie omgaat
Een beweging die in theorie geschikt lijkt, kan veel minder goed werken als de persoon moe is, slecht gepositioneerd zit of zich in een drukke omgeving verplaatst. Daarom hoort de besturing bekeken te worden als deel van de volledige zit- en mobiliteitsoplossing, en niet als los onderdeel.
Denk aan de echte omgeving
Zelfstandige mobiliteit speelt zich niet af in een onderzoeksruimte. Een besturing die goed werkt tijdens een korte proef, kan heel anders aanvoelen in een druk klaslokaal, een kleine woning, een winkelcentrum of buiten.
Ergotherapeuten kunnen die eisen van het echte leven meenemen in het onderzoek. Welke afstanden moet de persoon afleggen? Zijn er smalle doorgangen of oneffen ondergronden? Moet hij of zij tijdens het rijden met anderen communiceren? Moeten dezelfde bewegingen telkens opnieuw gebeuren? En wat gebeurt er als de vermoeidheid toeslaat?
Het doel is niet alleen aantonen dat iemand kan rijden. Het gaat erom vast te stellen of de besturing functionele mobiliteit in het dagelijks leven ondersteunt.
Vind de juiste manier van bedienen
Als een gewone joystick niet geschikt is, kan een alternatieve bediening een andere weg naar elektrische mobiliteit bieden. Afhankelijk van de persoon kan dat gaan om schakelaars, oogbesturing, hoofdbesturing, voetbesturing of andere vormen van alternatieve invoer.
De belangrijke vraag is niet welke technologie het meest geavanceerd is, maar welk soort invoer de persoon betrouwbaar, comfortabel en zinvol kan geven.
Twee mensen met dezelfde diagnose kunnen totaal verschillende noden hebben voor hun besturing. En mensen met heel verschillende diagnoses kunnen vergelijkbare functionele mogelijkheden hebben. Daarom focust het onderzoek best op de bewegingen en doelen van de persoon, en niet alleen op de diagnose.
Uitproberen, bijstellen en opnieuw evalueren
Een mogelijk geschikte besturing vinden is pas het begin. De persoon heeft tijd nodig om het systeem te leren. Instellingen moeten misschien worden bijgesteld, de positionering ook. En de besturing moet getest worden in de situaties waarin de persoon de rolstoel echt wil gebruiken.
Een geslaagde proef geeft dus antwoord op meer dan “Kan hij of zij de rolstoel besturen?” Ze stelt ook de vragen:
- Lukt het besturen consequent?
- Blijft het comfortabel na verloop van tijd?
- Werkt het in de omgevingen die ertoe doen?
- En helpt het om iets te doen dat belangrijk is voor de persoon?
Dat proces van uitproberen, bijstellen en opnieuw evalueren maakt van een technisch mogelijke oplossing vaak een echt bruikbare.
Waar CoMoveIT past
Voor mensen die geen gewone rolstoelbesturing kunnen gebruiken, biedt CoMoveIT alternatieve manieren om een elektrische rolstoel te bedienen. De systemen zijn ontworpen rond individuele bewegingen, zodat zorgverleners verschillende configuraties kunnen uitproberen op basis van wat de persoon kan en wil bereiken.
Zo kan CoMoveIT een van de opties zijn bij het onderzoek naar een alternatieve besturing, zeker wanneer hoofdbewegingen een betrouwbare invoer kunnen geven om de rolstoel te besturen.
De focus blijft dezelfde: een besturing vinden die werkt voor de persoon, in plaats van de persoon te vragen zich aan te passen aan de technologie.
Van mobiliteit naar participatie
Zelfstandige mobiliteit meet je uiteindelijk niet aan hoe goed iemand een testparcours aflegt, maar aan wat die mobiliteit mogelijk maakt:
- Naar school gaan.
- Zich verplaatsen op het werk.
- Zelfstandig winkelen.
- Vrienden ontmoeten.
- De buurt verkennen.
- Zelf kiezen waar je naartoe gaat.
Voor ergotherapeuten is dit het punt waarop mobiliteit handelen wordt. De juiste besturing kan meer zijn dan een manier om een rolstoel te sturen. Ze kan participatie, autonomie en het dagelijks leven mogelijk maken.
En soms is de nuttigste vraag ook de eenvoudigste:
“Wat zou deze persoon zelfstandig willen kunnen doen?”
Dat kan het vertrekpunt zijn om de juiste manier van bewegen te vinden.
Ontdek alternatieve rolstoelbesturing
Begeleid je iemand die geen gewone rolstoelbesturing kan gebruiken?
Ontdek de alternatieve besturingsoplossingen van CoMoveIT of vraag een klinische proef aan.
CoMoveIT in actie zien?
Boek een gratis proefrit of vind een CoMoveIT-partner bij jou in de buurt.